Shpeshherë dëgjojmë të flitet për mosfunksionimin e institucioneve demokratike në Shqipëri dhe si rrjedhim, shohim edhe se vëmendja përqendrohet menjëherë te funksionimi i rregullt i zgjedhjeve, te lufta kundër korrupsionit, te lufta kundër ekonomisë joformale etj., si kushte të domosdoshme që të funksionojë demokracia. Por, duke u kushtuar mjaft vëmendje këtyre faktorëve duket se është lënë në harresë një faktor tjetër mjaft i rëndësishëm për demokratizimin e institucioneve, që është, kultura politike e shoqërisë.
Kopertina te librave te Robert A. Dahl
Jo se mbajtja e zgjedhjeve të lira dhe të ndershme nuk ka rëndësi për demokratizimin e institucioneve apo, aq më tepër, lufta kundër korrupsionit e ekonomisë joformale. Përkundrazi, ato janë sinjalizuesit bazë që tregojnë nëse funksionojnë institucionet demokratike, apo jo. Por edhe institucionet demokratike, që të funksionojnë ashtu siç duhet, kanë nevojë për një shoqëri demokratike.
Që institucionet demokratike të kenë baza të forta, thekson studiuesi i madh i demokracisë, Robert A. Dahl, duhet që të veprojnë në një shoqëri, e cila të ketë të ngulura në kulturën politike të saj idealet dhe vlerat e demokracisë. Madje, një nga arsyet kryesore, pse institucionet demokratike funksionojnë më mirë në disa shtete sesa në disa shtete të tjera është pikërisht fakti se demokracia i ka rrënjët të ngulura më mirë në kulturën politike të shoqërisë së këtyre vendeve. Pikërisht, për sa i përket demokratizimit kultura politike e shoqërisë shqiptare duket se është disi larg. Megjithëse kanë kaluar gati 20 vjet nga përmbysja e regjimit totalitarist, shumë koncepte të demokracisë që janë baza e kulturës politike në shoqërinë evropiane drejt së cilës duam të shkojmë, vazhdojnë të qëndrojnë ende larg mentalitetit të shoqërisë shqiptare.
Mjafton të shohësh frymën e jotolerancës që mbizotëron në përgjithësi në shoqërinë tonë dhe e kupton që demokracia akoma nuk i ka ngulur rrënjët ashtu siç duhet. Madje, pothuajse të gjithë jemi dëshmitarë që në disa zona të Shqipërisë vlerat e demokracisë ndeshen ende me koncepte mesjetare që mbahen gjallë, megjithëse jemi në shekullin XXI. Në një kohë që filozofia e demokracisë, por dhe ajo e integrimit kërkon qytetarë që të mendojnë dhe të kërkojnë me forcë që çdo zgjidhje politike duhet të dalë brenda parametrave të demokracisë dhe procedurave demokratike, në Shqipëri shumë të rrallë janë ata që e mendojnë një gjë të tillë. Kjo mungesë e demokracisë brenda kulturës së shoqërisë sonë mendoj se nuk vjen vetëm si rrjedhim i së trashëguarës, por dhe si rrjedhim i një mungese të vëmendjes sot. Në qoftë se politika shqiptare apo organizata të ndryshme janë përpjekur dhe përpiqen me reforma të ndryshme institucionale me qëllim për demokratizimin e mëtejshëm të këtyre institucioneve, për demokratizimin dhe emancipimin e kulturës politike të shoqërisë tonë duket se nuk është bërë dhe aq.
Kultura politike e shoqërisë tonë ka nevojë për një vëmendje më të madhe. Por, kjo vëmendje nuk duhet kërkuar thjesht te shteti shqiptar apo te qeveria shqiptare, por dhe tek shumë organizata e shoqata të ndryshme që veprojnë në vendin tonë e sidomos, tek ato shoqata e organizata të cilat merren më drejtpërdrejt me problemet e demokratizimit. Sot në Shqipëri veprojnë shumë organizata apo shoqata të ndryshme të këtij lloji, por këto shumë pak janë marrë me problemin e kulturës politike të shoqërisë tonë. Megjithëse dihet që kultura politike është diçka e trashëguar dhe që të formohet një kulturë e re duhet të kalojnë disa breza. Mendoj përsëri që shoqëria shqiptare ka shanse të mira për ta zhvilluar dhe forcuar më tej demokracinë. Për këtë do të ishte e nevojshme thjesht një vëmendje më e madhe dhe një angazhim më i drejtpërdrejtë i të gjithë aktorëve që luajnë rol në procesin e demokratizimit.
Pasi, pavarësisht problemeve të ndryshme, një pjesë e mirë e shqiptarëve duket se janë ndërgjegjësuar disi dhe e kanë kuptuar, duke parë edhe të shkuarën e tyre, që asgjë e mirë nuk vjen nga jotoleranca. Por, një ndërgjegjësim i tillë duhet të shtrihet edhe më gjerë. Ideja që toleranca dhe mirëkuptimi janë baza e progresit të shoqërisë duhet të shtrihet dhe në pjesën tjetër të shoqërisë shqiptare, e cila, fatkeqësisht, ndodhet në zonat e thella rurale ku dhe kontakti me pjesën tjetër të shoqërisë është më i vështirë. Shumë prej këtyre shoqatave apo organizatave që përmenda më sipër, vetëm sa kanë bërë një përshkrim të thjeshtë të problemeve që lidhen me demokracinë në këto zona. Do të ishte më frytdhënëse, mendoj, sikur këto të zbrisnin në terren dhe të jepnin ndonjë ide konkrete për zgjidhjen e këtyre problemeve.
Gjithashtu, nuk duhet harruar dhe që një pjesë e konsiderueshme e shoqërisë shqiptare jeton prej kohësh në ShBA dhe në vende të ndryshme të Evropës Perëndimore. Madje, shumë të rinj studiojnë në universitete prestigjioze të këtyre shteteve, duke u edukuar kështu me një mentalitet të ri, me mentalitetin e Evropës, në gjirin e së cilës ne duam të integrohemi. Një kujdes dhe një vëmendje më e madhe në kulturën politike të shoqërisë, si dhe një “shfrytëzim” më i mirë i kësaj pjese të shoqërisë që jeton në vendet perëndimore do të ishte mjaft domethënës, mendoj, për të forcuar dhe për të vazhduar më me sukses demokratizimin dhe integrimin.
Marion Gajda
Laureato in Scienze Politiche ed istituzioni europee presso l'Universita degli studi di Parma. Collabora con il giornale "Ponte di Mezzo". Ha pubblicato diversi articoli con delle testate giornalistiche nazionali albanesi. Collabora con le riviste scientifiche Trendet, Rruzull.
Email Questo indirizzo email è protetto dagli spambots. E' necessario abilitare JavaScript per vederlo.Komente A.News (31)
31 commenti
-
Pershendetje Marion....
fatmir rrealisti Martedì, 11 Maggio 2010 16:45 Link al commento
Deshiroja te thoja qe nuk e kam kuptuar fare kete artikull.Ndoshta varet sepse vij nga zonat rurale dhe nuk kam studjuar ne universitetet europjane!?
Popullsia e zonave rurale (veri ,lindje dhe jug lindje)eshte e vogel ne krahasim me pjesen tjeter.Ndoshta doje te thoje veriu eshte i prapambetur dhe AI eshte fajtori,,,,por dhe ketu do te thoja te njejten gje si me siper....
Atehere shoqerine demokratike qe po kerkon e ke dhe tani ne kete moment ne Shqiperi, sepse shumica e shqiptareve nuk eshte veriore..
Sipas vendit behet kuvendi Marion.....Shqiperia nuk duhet te kopjoje vendet e tjera , sepse trurin, shqiptaret e perdorin ne menyre ''tjeter''.Ose me mire ne menyren e tyre.
SHQIPERIA eshte e shqiptareve dhe jo e Europes qe na perbuz...
Ndoshta gaboj por me duket qe je si teper per tolerancen.
Ne demokraci nje qeveri e mire qe punon per vendin e saj duhet te kete nje opozicion te forte , ribel.Perndryshe fillon te beje interesat e saj,sikurse ken bere te gjitha qeverite demokratike gjate ketyre 20 viteve.
Vetem ne diktatura kemi te njejten tip shoqerie ne gjith vendin.
Ne nje shoqeri demokratike shfaqen nevojat dhe mentalitetet e ndryshme ......
Kush eshte me e mira ? Kjo varet nga personi fizik, nga veriu ne jug ,nga lindja ne perendim.Mund te shkoje nga te doje. Eshte iLIRE apo jo????????
Per kete here po te vendos nje 6-...... -
Pershendetje Marion....
fatmir rrealisti Martedì, 11 Maggio 2010 16:45 Link al commento
Deshiroja te thoja qe nuk e kam kuptuar fare kete artikull.Ndoshta varet sepse vij nga zonat rurale dhe nuk kam studjuar ne universitetet europjane!?
Popullsia e zonave rurale (veri ,lindje dhe jug lindje)eshte e vogel ne krahasim me pjesen tjeter.Ndoshta doje te thoje veriu eshte i prapambetur dhe AI eshte fajtori,,,,por dhe ketu do te thoja te njejten gje si me siper....
Atehere shoqerine demokratike qe po kerkon e ke dhe tani ne kete moment ne Shqiperi, sepse shumica e shqiptareve nuk eshte veriore..
Sipas vendit behet kuvendi Marion.....Shqiperia nuk duhet te kopjoje vendet e tjera , sepse trurin, shqiptaret e perdorin ne menyre ''tjeter''.Ose me mire ne menyren e tyre.
SHQIPERIA eshte e shqiptareve dhe jo e Europes qe na perbuz...
Ndoshta gaboj por me duket qe je si teper per tolerancen.
Ne demokraci nje qeveri e mire qe punon per vendin e saj duhet te kete nje opozicion te forte , ribel.Perndryshe fillon te beje interesat e saj,sikurse ken bere te gjitha qeverite demokratike gjate ketyre 20 viteve.
Vetem ne diktatura kemi te njejten tip shoqerie ne gjith vendin.
Ne nje shoqeri demokratike shfaqen nevojat dhe mentalitetet e ndryshme ......
Kush eshte me e mira ? Kjo varet nga personi fizik, nga veriu ne jug ,nga lindja ne perendim.Mund te shkoje nga te doje. Eshte iLIRE apo jo????????
Per kete here po te vendos nje 6-...... -
"Arsye" per te shar, vetem nga ty po i degjoj..apo ashtu e keni zakon ju!? Po qe keshtu, atehere me fal! Duhet respektuar edhe zakonet e ndryshme ne demokraci!
dule Martedì, 11 Maggio 2010 14:20 Link al commento
Fakti qe un s'arrij te kuptoj esht nga ju buron gjith ajo e keqe e urrejtje e papershkruar. Sikur te kishe 1/10 E injorances time do te ishe njeriu me i ndriçuar ne fshatin tend.
Kam pershypjen se bledi e albana jan nje.
Hani ndonje embelsir se do helmoheni keshtu..nuk beni me grekun e serbin keshtu., beni me tuajin..apo do me thoni qe i yti ta fut se hasmi te vret! Nqs un jam katunar o malok, ateher po ju ftoj per paqe juve qytetar! -
Dule, arsyet pse te shava mos i kerko tek une por gjeji ne vetvete! Fakti qe nuk arrin t'a kuptosh tregon se je nje malok i pagdhendur , por ti ndryshe nga te tjeret mban pishtarin e injorances!
bledi Martedì, 11 Maggio 2010 12:50 Link al commento -
Dubeket e te tjerevave ruaj ti Mi-qen zhuli, se ato te femrave te pragut tend po rrihen pa pushim ne dhe te huaj!
Albana L. Martedì, 11 Maggio 2010 12:41 Link al commento -
-
O bled, te fala dergoi edhe ti sat'eme, por un as te ofendova as te dhjeva. Por ti s'ke pse merr ne mbrojtje nje person qe shan e ofendon nga fjalet me te pista qe edhe nje i rrugeve do ta kishte zili. Un s'thash ato qe me shkruan, un ju pergjigja nje ofendimi dhe as qe ofendova vajzat, qofshin ato vlonjate apo ruse o sllave. Nqs do te ofendoja, do te ishin drejt meshkujve qe i kryeni keto veprime te bukura. Un nuk bej diferenca,vajza ruse, vlonjate apo kurde..per mua njerezit jan njelloj..kjo vlen edhe per vlonjatet, por qe nuk mund te beni moral sic beni. Sa per vajzat e vlores, jam i lumtur qe ti mbani mir e bukur dhe per qen i qart, mund ti mbani per vete e as nuk jam "xheloz" fare fare.
dule Lunedì, 10 Maggio 2010 22:47 Link al commento
Flm per ofendimet, por kupto se ç'far shkruaj e pastaj ofendo. -
Bledi,
Albana L. Lunedì, 10 Maggio 2010 18:21 Link al commento
jane palaçot e blogut keta dy lamashe; e di mire qe eshte kohe e humbur te provosh t'u ndriçosh mendjet shtazore, por t'i lesh te livadhisin sipas qejfit, nuk me duket shume e vendit.
Kokebosh, shtrigat e karaputankat i ke ne prag edhe i paç me shendet se pa ato zharga & zhule si do te kapardiseshin 24h rresht ne Internet magjypet sllave si puna jote?
Nga Vlora nuk niseshin goca vlonjate (qe ata si ti u vijne anes), por sllavet e pragut tend e te kerriçave te tjere te zones; ju shisnin kasollet prej balte me çdo gje te gjalle per te kaluar pertej detit. Bile te them edhe nje gje: qe aq per te vjelle ishit katandisur nga anet tuaja, saqe edhe skafistet me shemtira nuk ua duroni dot eren e keqe!
O i shkare nga trute:Po mijerat e femrave moldave, ruse e ukrainase kush i trafikonte ne kufi me mafian serbe, per t'i çuar me pas ne Vlore e Durres,
mos ishin vlonjatet valle? Vlora paska ngrene falas ne ate kohe, ku i ke faktet? Vlora ka patur industrine e saj dhe sidomos turizmin e peshkimin po nje
kokebosh serb keto gjera s'arrin t'i kuptoj. Krushqite me serbet jane te jevgut tend qe te plaçin, apo e harrove origjinen e te pjelleve te tij?
Po te freskoj me kujtesen o truthar: http://www.shekulli.com.al/2010/04/28/fazllic-vs-berisha.html
Surrati yt i shemtuar edhe nje engjell si Lila do ta bente me njemije faje e mekate te paqena, sepse ti dhe ata qe ti mbron me shpate ne dore, jeni nga ata qe te vrasin naten e te qajne diten; siò bete me Azem hajdarin! Vetem njerez te peshtire si ju qe keni ne krye nje kryespiun te regjimit te vjeter, mund te perflisni njerez si Rama e Majko, qe ishin studentet qe rrezuan rendin e vjeter duke i hapur dyert Shqiperise: http://www.youtube.com/watch?v=AItfw_1cZDE&feature=related
Por banditet si ti mbrojne diktaturen sepse vetem me te hane e fryhen me parane e popullit; vetem ne saje te diktatorit marrin poste te pamerituara nga te cilat nxjerrin ne shitje per interesat e tyre vetjake atdheun. Shih vetecopetimin e tokes dhe detit shqiptar jugor, te programuar hap pas hapi nga horri vuçidollas!
Edhe hap librat o derezi se shqipja s'eshte opinion edhe s'pranon korrigjime serbomadhe; shqipja letrare eshte ajo qe mesohet neper shkolla te cilat kokeboshet si ti nuk i kane frekuentuar ndonjehere!
Te fala sat'eme! -
ore zoti Vangjel Ram Dule, se qenke me te vertet i cuditshem, ti e di qe ka nje fjalor themelor te gjuhes shqipe?!?!!? dhe qe aty tregohen rregullat drejtshkrimore se si flitet gjuha shqipe. Ti po na nxjerr tani teorite e tua se si duhet te ishte. apo skeni faj se keni ate kryetaren e parlamentit qe e flet aq "bukur" shqipen...politikes i thote pulitike edhe do te meret me politike ajo pastaj,kokrra e injorantes.
ita Lunedì, 10 Maggio 2010 14:38 Link al commento -
X ita: flm per Vangjelin, por sigurisht nuk kuptove sensin e "kritikes". Un thash qe nuk perkthehet ashtu fraza e FALLXHORES, por nqs ti do te besh nje korrigjim shqipe, mendoj se nuk na nxjerr nga asnje qoshe.
dule Lunedì, 10 Maggio 2010 13:18 Link al commento
"Esht" ( vjen nga latinishtja dhe shkruhet ashtu siç e kam shkruar un )apo "eshte" jan apo jan"e" dy alternativa qe len (apo len"e") per te deshiruar. Pse? Nqs ti ben kujdes ne te degjuar, asnje shqiptar shqipton "e" ne fund te çdo fjale. Ne shumicen e fjaleve, "e" esht e panevojshme. "e" e kan shtuar ata qe mbronin dialektin Tosk, e ketu nuk esht problemi Tosk apo Geg, por thjesht praktik..d.m.th "e" esht shtuar kot fare..edhe per me shum nuk e perdor e gjith krahina Tosk, por vetem krahina e Laberis.
Ndersa, per fjalen obiekt apo objekt, ketu mund te them qe kjo fjal rrjedh nga latinishtja..pra "j" esht nje deformim i yni, ashtu siç edhe shum fjal te tjera..sidoqoft nuk di ç'te them, nqs shkruhet ashtu,gabimi esht imi. Por nje gje esht e qart, qe gjuha shqipe duhet par e studiuar mir dhe jo te jet obiekt apo objekt i deshirave te njeanshme te njerezve mediokra qe ne keto vite kan e po karakterizojn vendin.